Akılcı ilaç kullanımı reçetede başlıyor

May 06 2008 Published by under 1. Sayı

İlaçtan yılda 250 milyon dolar tasarruf etmenin yolu doktorların her reçetede bir dolar daha ucuz ilaç yazmasından geçiyor.

Türkiye’de en pahalı ilaç grubu arasında yer alan antibiyotiklerin, aynı zamanda en fazla israf edilen ilaç grubu olduğu ortaya çıktı. Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Prof. Dr. Sabahattin Aydın, Türk insanlarının baş ağrısından uyku sorununa kadar her alanda önce antibiyotiği tercih ettiğini, ancak tedaviyi tamamlamadan yarım bırakması nedeniyle ilaç israfına yol açtığını açıkladı. Aile Hekimliği ve Akılcı İlaç Kullanımı başlığı altında Ankara’da 13 Haziran 2008 tarihinde gerçekleştirilecek “Uluslararası Sağlıkta Gelecek” sempozyumu öncesinde  konuşan Prof. Dr. Sabahattin Aydın,  Türkiye’de akılcı kullanımı ile ilgili olarak sorularımızı yanıtladı:

Pahalı ilaç en iyi ilaç mıdır?

Böyle bir inanış halk arasında yaygın olarak varsa bunu acil olarak yıkmak gerekli. Hiçbir ilacın içinde bulunan etken madde maliyetini oluşturan önemli unsurlardan biri değildir. Ancak ilaçların ilk defa ortaya çıkmasında Ar-Ge alışmaları hayli yüksek maliyet içerir. Bu yüzde ilaç üreticisi firmalar piyasaya sürdüklerinde ilaçlarını en yüksek fiyattan satmak isterler ki Ar-Ge maliyetini giderlerini azaltabilmek için. Eğer piyasada bir ilacın biyoeşdeğeri varsa aynı etken madde ile üretilmiş olduğunu ifade eder. Eğer bir doktor yazacağı ilacın daha ucuz biyoeşdeğeri varsa bunu yazmak hakkı değil aynı zamanda görevidir. Türkiye’de geçen yıl 330 milyon doktora başvuru oldu. Bunların 250 milyonuna reçete yazıldı. Her doktor bir dolar daha ucuz ilaç yazsaydı Türkiye 250 milyon dolar kar edebilirdi. Her doktor reçetede 10 dolarlık tasarruf sağlasa yılda 2.5 milyar dolar kar edilirdi. Bu rakam 11 milyon yeşil kartlı vatandaşın bir yıllık sağlık harcamasının toplamından daha fazla bir rakamdır.

En çok hangi ilaçlarda israf oluyor?

İlaç istatistiklerine bakıldığında en çok israfın antibiyotiklerde olduğu görülüyor. Bu, ilaç tüketimine göre değil. Avrupa ülkelerinin ilaç kullanım oranlarına bakarak belirledik. Türkiye’de oransız olarak antibiyotikler kullanılıyor. Bunun arkasında ise grip ilaçları geliyor. Kişilerin, kendi kafalarına göre bu tarz ilaç kullanmaları çok gereksiz hatta zararlı sonuçlara gidiyor. Özellikle kısa süreli ateşli olan hastalıklarda etken viral enfeksiyondur. Bunların tedavisi asla ve asla antibiyotik değildir. Hatta antibiyotiğin kullanılması vücutta çeşitli faktörlerin kullanılmasına direnç oluşturduğu için yararlı olabileceği alanlarda bile antibiyotiğin etkisini azaltır. Bunun dışında ilaçlarda bariz öne çıkan bir aşırı kullanım söz konusu değildir.

Akılcı ilaç kullanımı devlet tarafından uygulanıyor mu?

Öncelikle akılcı ilacın ne olduğunu belirtmeliyim. Akılcı ilaç; gerekli olan doğru ilacın zamanında, uygun miktarda ve dozda, kolay bir şekilde en ucuza temin edilmesidir.

Bu durumda ilk şart doğru ilaç olduğuna göre eş dost tavsiyesine göre değil uzman bir doktor tarafından verilmesi gerekiyor. İlaç uygun şartlarda bozulmadan tüketiciye ulaştırılmalı. Sağlık hizmetinin sürdürülebilir olması için ilacın ucuz olması gerekir.

Burada devlet doktorların eğitimi konusunda hassas davranmalı. Doktorların doğru ilaçları yazmaları konusunda denetim mekanizmalarını geliştirmeli.

Hastaların muayene sonrası verilen ilaçlarını eczaneye ulaşamamaları nedeniyle elde edememelerini ortadan kaldırmalı. Fiyatların kontrol edilebilir olması gerekli. Vatandaşların bilinçlendirilip kendilerine verilmiş olan ilacın zamanında ve uygun dozda kullanması teşvik edilmeli.

Kişilere akılcı ilaç kullanımında önerileriniz nedir?

Bu ilacın kolay erişilebilmesi için hastanın bir şekilde sosyal güvencesinin olması ve ilacı alabilecek ekonomik gücünün olması gerekiyor. Hastanın evine yakın bir yerden bir de bunu temin etmesi gerekiyor.

Zamanında ve uygun dozlarda kullanılması gerekir. Doktor gerekli dozu yazsa da eczacı gerekli uyarılarda bulunsa da evde bu ilacı alacak kişinin zaman ve doz konusunda hassas olması ve dikkatli tedavisini takip ettirmesi gerekiyor.

Bu şekilde davranan vatandaşlar böylelikle hem zararlı ilaç kullanmamış olur, yararlı ilaçlarda etkin şekilde kullanılmış olur. Bu da hastalık yükünü azaltır ve kişilerin tedavi maliyetlerini düşürür.

Akılcı ilaç kullanımıyla yıllık ne kadar tasarruf edilebilir?

Sağlık hizmetleri sonu olmayan bir maraton koşusudur. Sağlıkta hiçbir uygulamanın sonucunu parasal tasarruf olarak görmemek gerekir. Sağlık sistemi öyle bir sistemdir ki ürettiği her artı değeri tekrar sağlığa yatırırsanız kazanıma dönüşür. Bunun geçmiş yıllarda çok güzel somut örneklerini gördük. İlaç fiyat kararnamesinde yapılan değişiklik ilaçta ciddi bir harcama sınırlaması getirmesini çok akılcı bir adımla bütün vatandaşların ilaca erişimini sağlamıştır. Bu durumda rakam telaffuz etmek çok spekülatif olur. Kaldı ki sağlık harcamaları artan ömre paralel tüm dünyada artmaktadır.

İlaçlar kutu yerine taneyle satılmalı mı?

İngiltere’de bu uygulama var. Ancak Türkiye’de bu uygulama sadece hastanelerde geçerli. Bu durumun hem olumlu hem olumsuz yönleri var. Raflarda ilaçlar birikerek israfa yol açtığı için tercih edilen bu uygulamanın ben taraftarı değilim. Çünkü Türkiye’de sosyokültürel düzey yeterli olmadığı için kullanımda oldukça büyük hataların yaşanabileceğini sanıyorum. İlacın eczaneden tek tek verilip bunların poşete konulması ve üzerinde sadece adını yazan bir etiket yapıştırılması ve hastanın bunu öylesine alarak kullanmasının, Türkiye gerçeğini göz önüne alırsak çok başarılı sonuç vereceğini sanmıyorum.

Halbuki bizim Anadolu’da hastalarımız hala ilacı renginden veya kutusundan tanıyıp doktora böyle tarif eder ve gün içindeki kullanımını böyle ayarlar. Bunların tek tek eline verilmesi durumunda hasta ne kullandığını bilemeyecek, zamanını karıştırabilecek olması nedeniyle gereken dozların üzerine çıkabilecektir.

Bu nedenle yatan hastalarda sağlık personeli ilacı tanıdığı için akılcı ilaç kullanımın hastanelerde 3 yıldır daha başarılı uygulandığını düşünüyorum. Bir de eczanelerde tane ile ilaç verecek kişinin eczacılık eğitimi alması şart. Tek tek satılması halinde hijyen koşulların ne kadar yerine getirilebileceği ise tartışılabilir. Şu anda eczanelerden taneyle ilaç vermenin Türkiye’nin bugünkü şartlarına uygun olmadığıdır.

Evlerdeki fazla ilaçlar nasıl değerlendirilmeli?

Gümüşhane’de 1985 yılında mecburi hizmetim sırasında evlerden fazla ilaçları toplama gibi bir girişimde bulundum. Topladığım ilaçları daha sonra arkadaşlarımla birlikte tasnifledim ve ihtiyacı olan hastalara dağıttık. Ancak tüm bu işlemler için harcadım zaman ve emeği göz önüne alırsak, ne derece bir kazanım elde ettiğimle ilgili şüpheler oluştu. Bizzat bunu yaşamış biri olarak, şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki bizim toplum olarak en fazla yaptığımız hata evde rafta ilacın kalmış olmasıdır. Evlerdeki kalan ilaçları alıp değerlendirmek yerine evlerde ilaç kalmamasını temin etmemiz gerekiyor. Hastalığınızda semptomlar geçince ilaçları bırakırsanız önce tedaviniz eksik kalır sonra aynı ilaçları aynı şikayetleri yaşayan birine verirseniz onun da eksik tedavi olmasını sağlarsınız. Tüm bu nedenlerden dolayı ağrı kesici ve belli alerjik ilaçlar dışında verilen ilaçlar mutlaka doktorun belirttiği süre ve dozda kullanılmalı.

IMF en fazla sağlık ve ilaç harcamalarından tasarruf beklentisi oluyor. Bu müdahaleyi önlemek için stratejiniz neler?

Sağlık harcamalarında beklenenin dışında harcama olmadı. Özellikle ekonomiden sorumlu arkadaşlar sağlıkta yapılacak iyileştirmeleri biraz da önemsemeyerek harcamaların durdurulacağı kalemler olarak gösteriyorlar. Bu tür yaklaşımlar doğal olarak IMF ekibinde de tasarruf beklentisine yol açıyor.

IMF ne sağlık ne de eğitim harcamalarının detayını analiz edecek bilgi ve deneyime sahip değil. Onlar daha çok rakamlar üzerinde duruyor. IMF’nin sık sık sağlık harcamalarını gündeme getirmesi böyle bir bürokratik iletişim sorunundan kaynaklanıyor.  <<

——————-

Akılcı ilaç kullanma önerileri

• İlacı boşa almayın.

• Evlerdeki fazla ilaçları başkalarına vermeyin.

• İlaçlar yarıda bırakıldığında tedavide yarım kalmış olur. İlaçların diğer yarısını başka kişiye verdiğinizde de o kişinin de yarım tedavi alarak hastalığının tam iyileşmesine engel olmuş olursunuz.

• İlacın kullanımı ile ilgili hem doktor hem de eczacıdan yeterli bilgiyi alın.

• Anneler çocuklarına ilacın kontrolsüz kullanımı sonrası doğabilecek tehlikelerle ilgili bilgilendirme yapmalı.

——————-

Henüz yorum yapılmamış

Bir Cevap Yazın